Uit­brei­ding inhou­dings­plicht naar soci­aal sta­tuut van zelf­stan­di­gen van­af 1 okto­ber 2026

Vanaf 1 oktober 2026 wordt de inhoudingsplicht in de bouw- en schoonmaaksector uitgebreid met een nieuwe categorie van schulden: de onbetaalde sociale bijdragen van zelfstandige (onder)aannemers. Deze uitbreiding naar het sociaal statuut van zelfstandigen komt bovenop de bestaande inhoudingsplicht voor fiscale en sociale schulden bij de RSZ, en heeft gevolgen voor elke onderneming die facturen betaalt aan (onder)aannemers in deze sectoren. Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste aandachtspunten.

Kernpunten

• Vanaf 1 oktober 2026 moet ook worden nagegaan of een (onder)aannemer sociale bijdragen als zelfstandige verschuldigd is.
• Is dat het geval, dan wordt 15% van het factuurbedrag ingehouden en doorgestort aan het RSVZ.
• De controle gebeurt via de webapplicatie www.checkinhoudingsplicht.be.
• Het RSVZ staat in voor het toezicht op de naleving van de inhoudingsplicht: bij niet-naleving kan een geldboete worden opgelegd, en kan de opdrachtgever mee verantwoordelijk worden gesteld voor de schulden van de (onder)aannemer.

Wat houdt de inhoudingsplicht in?

De inhoudingsplicht bestaat al langer voor fiscale en sociale schulden bij de RSZ. Vanaf 1 oktober 2026 komt hier een derde categorie bij: onbetaalde sociale bijdragen van zelfstandige (onder)aannemers. Het principe is eenvoudig: wie een factuur betaalt aan een aannemer of onderaannemer uit de bouw- of schoonmaaksector, moet vooraf nagaan of die laatste schulden heeft. Is dat het geval, dan wordt het factuurbedrag niet volledig uitbetaald. Een deel ervan wordt ingehouden en rechtstreeks doorgestort aan de bevoegde overheidsinstantie; het overige deel wordt aan de (onder)aannemer betaald.

Toepassingsgebied

Deze verplichting geldt zowel voor de opdrachtgever die een aannemer betaalt, als voor de aannemer die op zijn beurt een (onder)aannemer betaalt. Onder 'opdrachtgever' wordt begrepen: iedereen die de opdracht geeft om, tegen betaling van een prijs, werken te laten uitvoeren.

De inhoudingsplicht geldt voor elke professionele opdrachtgever die werken laat uitvoeren door een aannemer of (onder)aannemer uit de bouw- of schoonmaaksector, ongeacht of de opdrachtgever zelf tot een van deze sectoren behoort. Opgelet: de inhoudingsplicht geldt niet voor particuliere opdrachtgevers die onroerende werken laten uitvoeren uitsluitend voor privédoeleinden.

‘Sociale schulden’ binnen het sociaal statuut van zelfstandigen

De volgende bedragen worden beschouwd als sociale schulden voor de toepassing van de inhoudingsplicht in het sociaal statuut van zelfstandigen:

• de opeisbare sociale bijdragen als zelfstandige (in hoofdsom en de aanhorigheden);
• administratieve geldboeten wegens niet-naleving van de inschrijvingsverplichting van de werkende vennoten en helpers in de KBO;
• administratieve geldboeten voor laattijdige en fictieve aansluiting;
• bedragen verschuldigd in de hoedanigheid van ‘hoofdelijke aansprakelijke’;
• de jaarlijkse forfaitaire bijdrage (evenals de aanhorigheden die de vennootschap verschuldigd is).

Uitzonderingen op de inhoudingsplicht

De inhoudingsplicht voor sociale bijdrageschulden in het sociaal statuut van zelfstandigen is niet van toepassing in een aantal gevallen:

• de opdrachtgever is een particulier;
• de betalingstermijn voor de sociale bijdragen is nog niet verstreken;
• er werd een afbetalingsplan afgesloten dat correct wordt nageleefd;
• de betrokken bedragen worden betwist voor de rechtbank;
• er zijn eveneens RSZ-schulden of fiscale schulden vastgesteld, in welk geval de hierboven vermelde percentages van toepassing zijn.

Bedrag van de inhouding

Als er wordt vastgesteld dat een (onder)aannemer een sociale bijdrageschuld heeft boven een bepaalde drempel (voor 2026 vastgesteld op 2.647,00 EUR), dan wordt 15% van het factuurbedrag, excl. btw, ingehouden en doorgestort aan het RSVZ.

Heeft de (onder)aannemer daarnaast ook schulden bij de RSZ of de fiscus, dan gelden afwijkende percentages. Onderstaand overzicht geeft de toepasselijke regels weer:

Opgelet: een onderneming zal niet als schuldenaar van sociale bijdrageschulden (RSVZ) in het sociaal statuut van zelfstandigen worden aangeduid als de onderneming al gelijktijdig werd aangeduid als schuldenaar van sociale schulden bij de RSZ én als schuldenaar van fiscale schulden bij de FOD Financiën.

De totale inhouding op de factuur (alle stelsels samen) kan aldus nooit meer bedragen dan 50% van het factuurbedrag (excl. BTW).

Controle van de inhoudingsplicht

Voorafgaand aan de betaling van een factuur, dient te worden nagegaan of er een inhouding op de factuur van de (onder)aannemer moet worden uitgevoerd.

Dat kan via de webapplicatie www.checkinhoudingsplicht.be door het ondernemingsnummer of de identificatiegegevens van de (buitenlandse) (onder)aannemer in te voeren.

De (onder)aannemer wordt vervolgens aangeduid met een groene dan wel een rode status.

Een groene status betekent dat er geen inhouding vereist is. Bij een rode status berekent de webapplicatie automatisch het toepasselijke percentage en worden het rekeningnummer en de mededeling voor de doorstorting meegedeeld.

Opgelet: het is steeds belangrijk eerst de inhouding door te storten en pas nadien het saldo van de factuur te betalen aan de (onder)aannemer. Wanneer geen inhouding vereist is, kan een controleattest worden gedownload en als bewijs worden bewaard, op voorwaarde dat de factuur wordt betaald vóór het verstrijken van de geldigheidsduur ervan.

Sancties bij niet-naleving van de inhoudingsplicht

Wie de inhoudingsplicht niet naleeft, riskeert een administratieve geldboete gelijk aan 15% van het factuurbedrag, met een wettelijk plafond (voor 2026 vastgesteld op 10.578,23 EUR). Bij herhaalde niet-naleving wordt deze geldboete verdubbeld, ditmaal zonder wettelijk plafond. Behoort de opdrachtgever zelf tot de bouw- of schoonmaaksector en blijft de opgelegde boete onbetaald, dan kan hij op zijn beurt met een rode status op de webapplicatie worden geconfronteerd.

Daarnaast kan een opdrachtgever die de inhoudingsplicht niet toepast, mee verantwoordelijk worden gesteld voor de schulden van de betrokken (onder)aannemer.

Inwerkingtreding

De invoering van de nieuwe inhoudingsplicht voor sociale bijdrageschulden bij het RSVZ was oorspronkelijk gepland op 1 januari 2026, maar werd uitgesteld en zal uiteindelijk vanaf 1 oktober 2026 in werking treden: vanaf die datum wordt het systeem operationeel en verstuurt het RSVZ de eerste aanmaningsbrieven. De eerste effectieve inhoudingen op facturen kunnen worden toegepast vanaf 30 oktober 2026.

Professionele opdrachtgevers en aannemers doen er goed aan zich tijdig voor te bereiden op de nieuwe bepalingen, aangezien deze een aangepaste werkwijze en bijkomende controlemaatregelen zullen vereisen ten aanzien van hun (onder)aannemers.

DELEN: